სამხრეთ კორეის ბირთვული სინთეზის რეაქტორმა KSTAR (Korea Superconducting Tokamak Advanced Research), რომელსაც ხელოვნურ მზესაც უწოდებენ, ახალი მსოფლიო რეკორდი დაამყარა. მან შეძლო ძალიან მაღალი ტემპერატურის, 100 მილიონი გრადუსის (ცელსიუსით), 20 წამის განმავლობაში შენარჩუნება. ამ მიღწევით მან 2019 წლის 8 წამიანი ხანგრძლივობა 20 წამამდე გაიზარდა.
მსგავსი ტემპერატურის მიღწევა სხვა დანადგარებზეც მომხდარა, მაგრამ აქედან ოპერაციის შენარჩუნების 10 წამიანი ბარიერი ვერც ერთმა გადალახა.
ეს, ბირთვული ენერგიის გამოყენების კუთხით, დიდი წინსვლაა და შეიძლება სუფთა ენერგიის გამოყენების უმძლავრესი წყარო გახდეს. თუ მეცნიერები უზარმაზარი ენერგიის ხანგრძლივ გამოყენებას შეძლებენ, ენერგიის მოხმარებასთან დაკავშირებული უამრავი პრობლემა გადაიჭრება.
მზეზე წარმოქმნილი სინთეზური რეაქციების დედამიწაზე გამეორებისთვის, წყალბადის იზოტოპები უნდა მოთავსდეს სპეციალურ სინთეზურ (KSTAR) მოწყობილობაში. ამით იქმნება ცხელი პლაზმური მდგომარეობა, სადაც იონები და ელექტრონები განცალკევდება. შედეგად, იონები უნდა გახურდეს და მაღალ ტემპერატურაზე შენარჩუნდეს. მსგავსი სინთეზი ენერგიის წმინდა გრაალად მიიჩნევა და სწორედ ამით იკვებება ჩვენი მზეც.
"პლაზმის 100 მილიონ გრადუსზე (ცელსიუსით) ხანგრძლივი მუშაობა პირდაპირი გასაღებია სინთეზური ენერგიის რეალიზაციისთვის. ეს ახალი რეკორდი მნიშვნელოვანი ნაბიჯია ბირთვული სინთეზის რეაქტორის კომერციალიზაციის კუთხით. ამით ჩვენ კიდევ უფრო წინ წავიწიეთ", — თქვა სი-ვუ იუნმა, KSTAR-ის კვლევითი ცენტრის დირექტორმა.
რა არის ხელოვნური მზე?
- ჩინეთში გასული წლის 4 დეკემბერს და მოგვიანებით, სამხრეთ კორეაში ჩატარებული რამდენიმეწამიანი ტესტი მეცნიერებაში მნიშვნელოვანი მიღწევის საფუძველია. გლობალური ენერგეტიკული კრიზისის პირობებში ამ აღმოჩენას შეუძლია, ნაკლებად საშიში ენერგიის წარმოებამდე მიგვიყვანოს.
- ვარაუდობენ, რომ HL-2M ტოკამაკი ჩინეთს 2050 წლისათვის სინთეზური, ანუ ატომების შერწყმის შედეგად მიღებული ენერგიის, წარმოების საშუალებას მისცემს.
- რეაქტორში ენერგია წარმოიქმნება ძლიერი მაგნიტური ველის პირობებში ბრუნვადი ცხელი პლაზმით. პლაზმის ტემპერატურას შეუძლია, 150 მილიონ გრადუს ცელსიუსს მიაღწიოს.
- პლაზმა მზის ბირთვზე 10-ჯერ მეტ ტემპერატურას აღწევს, მაგრამ მისი საფრთხის გასანეიტრალებლად მაგნიტური ველი და სუპერ გაგრილების სისტემა გამოიყენება.
აღსანიშნავია, რომ ცხელი პლაზმის სინთეზის გარდა, KSTAR კვლევითი ცენტრი ექსპერიმენტებს სხვადასხვა თემებზე ატარებს. თუმცა, KSTAR-ის საბოლოო და უმთავრესი მიზანი, 2025 წლისთვის, 100 მილიონზე უფრო მაღალი ტემპერატურის მიღწევა და მისი 300 წამით შენარჩუნებაა.
→ დარეგისტრირდი ახლავე!
გამოწვევები
- ორი ატომის შერწყმისას უზარმაზარი ენერგია წარმოიქმნება. დედამიწის პირობებში ამ ენერგიის გაკონტროლება და შენახვა უდიდესი გამოწვევაა.
- იგივე ენერგიას შეუძლია გარშემო ყველაფერი დაადნოს.
- რეაქციის შედეგად ძალიან სწრაფად მოძრავი ნაწილაკები წარმოიქმნება, რომელთაც ნებისმიერი რამის, მათ შორის, ადამიანის დაზიანება შეუძლიათ არასწორად შენახვის შემთხვევაში.
ამ მასშტაბის გამოწვევების მიუხედავად, „ხელოვნური მზის“ ტექნოლოგია, შესაძლებელია, შედარებით არამდგრადი ენერგიის ალტერნატივად იქცეს. რა თქმა უნდა, მომავალის კვლევები მეტ კითხვას გასცემს პასუხს. ბოლო პერიოდის ექსპერიმენტები ხომ მხოლოდ პატარა ნაბიჯია ურთულეს სამეცნიერო-ტექნოლოგიურ გზაზე.
მდგრადი განვითარების სექტორში ბირთვული, განსაკუთრებით კი სინთეზურად მიღებული ენერგიისადმი დამოკიდებულება საკმაოდ პოზიტიურია, რადგან ის ფაქტობრივად ნარჩენს არ ტოვებს და დეკარბონიზაციის კარგ გზას წარმოადგენს. მთავარი პრობლემა ამ მხრივ მძიმე სოციალურ-პოლიტიკური ასპექტებია. საზოგადოებისთვის მსგავსი მეთოდები ასოცირდება ატომურ იარაღთან და კონფლიქტებთან. ამის გამო, ძირითადი აქცენტი საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებისკენ და აღქმის შეცვლისკენ უნდა გაკეთდეს.
მსგავსი სინთეზის მიღწევა ძალიან რთული და წარმოუდგენლად ძვირია, იმედი ვიქონიოთ, რომ მსგავსი პროგრესი ამ ტექნოლოგიას უფრო ხელმისაწვდომს გახდის.
შემოგვიერთდით სტეპერების დიდ ოჯახში!
IT Academy Step ლიდერი IT სფეროში , ახლა უკვე 100+ ფილიალით!
